جایگاه احکام در اسلام ( آموزش احکام ) – درس ۱

اسلام آخرین و کامل ترین مکتبی است که تمامی برنامه‌های آن مطابق فطرت و مصلحت انسان‌هاست و با پیاده کردن آن سعادت انسان‌‌ها تامین خواهد شد و جامعه‌ای که در آن قوانین اسلام اجرا شود جامعه ایده‌ آل خواهد بود آنچه که موضوع این درس هاست یعنی احکام یکی از پایه‌های اصلی و اساسی مقررات و قوانین انسان ساز اسلام است چرا که برنامه‌های نجات بخش اسلام عبارت است از:

  • برنامه‌های اعتقادی که به « اصول دین » تعبیر می‌شود
  • دستورات عملی که « فروع دین » یا « احکام » نامیده می شود
  • مسائل روانی و رفتاری که « اخلاق » نام دارد

دسته اول: برنامه‌هایی است در رابطه با سالم‌سازی فکر و اعتقاد انسان که باید آنها را از روی دلیل پذیرفته و معتقد باشد هر چند دلیل ساده و چون این دست از برنامه های اسلام امور اعتقادی است و محتاج به یقین می باشد پیروی از دیگران تقلید در آنها راه ندارد.

دسته دوم: برنامه های عملی است که وظیفه انسان ها را نسبت به کارهایی که باید انجام دهند و یا از آن دوری جویند ، مشخص می کند. اینگونه برنامه ها «احکام» نام دارد. و برای شناخت آنها تقلید و پیری از مجتهد ( کارشناس ) این فن مانع ندارد که در این کتاب با مسائلب آن در حد نیاز آشنا خواهید شد.

آموزش احکام نوجوانان مابق با فتاوای مراجع عظام تقلید

تقسیم احکام

هر کاری که انسان انجام می دهد در اسلام دارای حکم خاصی است که عبارت است از:

  1. واجب: عملی که انجام دادن آن لازم است و ترک آن عذاب دارد مانند نماز و روزه
  2. حرام: عملی که ترک آن لازم است و انجامش عذاب دارد مانند دروغ و ظلم
  3. مستحب: عملی که انجام دادن آن نیکوست و ثواب دارد ولی ترک آن هم از آب ندارد مانند نماز شب و صدقه
  4. مکروه: عملی که ترک آن نیکوست و ثواب دارد ولی انجام دادنش از آب ندارد مانند فوت کردن و غذا و خوردن غذای داغ
  5. مباح: عملی که انجام دادن و ترک آن مساوی است نه عذابی دارد و نه ثوابی مانند راه رفتن نشستن

به دست آوردن احکام

شناخت احکام دین در حد نیاز و ضرورت لازم است و همچنان که در سایر علوم و دانش ها برای رفع نیاز جامعه انسانی افرادی با صرف وقت و آموختن آن علوم پاسخگوی نیازهای دیگران می‌شوند در این رشته نیز باید گروهی از افراد به این امر مهم بپردازند به کسانی که در این رشته به حدی از شناخت رسیده باشند که بتوانند احکام دین را از قرآن و روایات استخراج کنند « مجتهد » یا « فقیه » می گویند و کسانی که در این حد از تخصص نباشند برای پی بردن به احکام دین به مجتهد که همان کارشناس احکام است مراجعه می کنند.

بیان و آموزش احکام شرعی ویژه پسران

تقلید

تقلید به معنای پیروی کردن و دنبال روی است و در اینجا پیروی از « فقیه » می باشد؛
یعنی انسان کارهای خود را مطابق با فتوای مجتهد انجام دهد.
کسی که مجتهد نیست و نمی‌تواند احکام و دستورات الهی را به دست آورد باید از مجتهد تقلید کند
وظیفه اکثر مردم در احکام دین تقلید است چون افراد کمی هستند که بتوانند در احکام اجتهاد کنند
به مجتهدی که دیگران از او تقلید می کنند « مرجع تقلید » می گویند

مجتهدی که انسان از او تقلید می کند باید دارای این شرایط باشد:

  • عادل باشد
  • زنده باشد
  • مرد باشد
  • بالغ باشد
  • شیعه دوازده امامی باشد

بنا بر احتیاج بنابر احتیاط واجب و علم بوده و حریص به دنیا نباشد

توضیح شرایط مرجع تقلید

  1. عادل کسی است که در مرتبه ای از تقوا قرار دارد که در پی انجام واجبات و پرهیز از گناهان است و نشانه عدالت آن است که گناهان کبیره را انجام نمی دهد و گناه صغیره را تکرار نمی‌کند.
  2. کسی که تازه به سن بلوغ رسیده است و یا تاکنون تقلید نمی کرده باید از مجتهد زنده تقلید کند و نمی تواند به فتوای مجتهدی که از دنیا رفته عمل کند مثلاً پسرانی که اکنون به سن بلوغ می‌رسند نمی‌توانند از حضرت امام خمینی رحمه الله علیه تقلید کنند
  3. کسی که از مجتهدی تقلید می‌کند اگر مرجع تقلیدش از دنیا برود می تواند با اجازه مجتهد زنده بر تقلید وی باقی بماند
  4. کسی که بر تقلید میت باقی مانده است در مسائلی که میت در آنها فتوا ندارد و همچنین مسائل جدید مانند احکام جنگ و صلح باید از مجتهد زنده تقلید کند
  5. مجتهدی که انسان از او تقلید می کند باید پیرو مذهب جعفری یعنی شیعه دوازده امامی باشد پس شیعیان نمی‌توانند در احکام به فتوای علمای غیر شیعه عمل کنند
  6. اعلم کسی است که در استخراج احکام از قرآن و روایات از مجتهدان دیگر استاد تر باش
  7. بر مکلف واجب است که جهت شناختن مجتهد اعلم جستجو کند
  8. انسان در تقلید مستقل است و تابع دیگران نمی باشد مثلاً فرزند در این مسئله تابع پدر یا مادر نیست و هر کس را دارای شرایط تشخیص داد از او تقلید می کند هرچند پدر یا مادرش مقلد مجتهد دیگر باشد اما می‌تواند از راهنمایی آنها استفاده کند

منبع: برگرفته از کتاب آموزش احکام ( سطح متوسط ) نوشته محمد حسین فلاح زاده
مطابق با فتاوای مراجع عظام تقلید

admin

دیدگاه کاربران ...

تعداد دیدگاه : 0

    لطفا قبل از ارسال سئوال یا دیدگاه سئوالات متداول را بخونید.
    جهت رفع سوالات و مشکلات خود از سیستم پشتیبانی سایت استفاده نمایید .
    دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
    دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.

    دیدگاه خود را بیان کنید

جدیدترین محصولات